{"id":7897,"date":"2026-11-02T10:17:17","date_gmt":"2026-11-02T07:17:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ide.org.tr\/?p=7897"},"modified":"2026-11-13T10:19:48","modified_gmt":"2026-11-13T07:19:48","slug":"ide-akademi-islam-dusuncesinde-usul-ve-metodoloji-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/2026\/11\/02\/ide-akademi-islam-dusuncesinde-usul-ve-metodoloji-3\/","title":{"rendered":"\u0130DE Akademi | \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Us\u00fbl ve Metodoloji \u2013 3"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez hocam\u0131z, \u0130sl\u00e2m D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Usul ve Metodoloji dersinde \u201cKur\u2019an\u2019\u0131n hukuku ve Tefsir Usul\u00fc\u201d meselesini ele ald\u0131. Kur\u2019an\u2019\u0131n yaln\u0131zca bir hidayet ve ahk\u00e2m kitab\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda varl\u0131\u011f\u0131, insan\u0131 ve k\u00e2inat\u0131 anlamaya ve bunlarla do\u011fru ili\u015fki kurmaya imk\u00e2n veren bir usul kitab\u0131 oldu\u011funu ifade eden hocam\u0131z, Kur\u2019an\u2019\u0131n be\u015f temel hukukuna ve bunun tefsir usul\u00fc bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemine dikkat \u00e7ekerek \u015fu hususlara de\u011findi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kur\u2019an, yaln\u0131zca h\u00fck\u00fcmler bildiren bir kitap de\u011fil, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, tasarlarken ve varl\u0131kla ili\u015fki kurarken takip etmesi gereken yolu da g\u00f6steren bir kitapt\u0131r. Kur\u2019an\u2019\u0131n n\u00fczul\u00fc bizatihi bir usul ortaya koyar. Kur\u2019an bir defada de\u011fil, tedricen belirli bir ba\u011flam i\u00e7erisinde nazil olmu\u015ftur. Burada esb\u00e2b-\u0131 n\u00fczul \u00f6nemlidir; ancak bir ayetin n\u00fczul sebebi, onun varl\u0131k sebebi de\u011fildir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kur\u2019an\u2019\u0131n tertibi, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f konu ba\u015fl\u0131klar\u0131na ve giri\u015f-geli\u015fme-sonu\u00e7 d\u00fczenine g\u00f6re \u015fekillenmi\u015f de\u011fildir. Bu durum bir d\u00fczensizlik de\u011fil, insan f\u0131trat\u0131n\u0131 ve k\u00e2inat\u0131 esas alan farkl\u0131 bir tertip ve anlat\u0131m bi\u00e7imidir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kur\u2019an\u2019da nakise arayanlar, kendi n\u00e2k\u0131s anlay\u0131\u015flar\u0131ndan hareketle onda eksiklik ararlar. Kur\u2019an\u2019\u0131n cennet tasvirlerini kendi s\u0131n\u0131rl\u0131 kavray\u0131\u015flar\u0131yla de\u011ferlendirenler, Kur\u2019an\u2019\u0131n hukukunu \u00e7i\u011fnemekle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131rlar. Kur\u2019an\u2019a hakk\u0131n\u0131 vermek, onu kendi \u00f6l\u00e7\u00fclerimizle yarg\u0131lamak yerine onun ortaya koydu\u011fu anlam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 kavramay\u0131 gerektirir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kur\u2019an, hem okuyan\u0131n hem anlayan\u0131n hem m\u00fcfessirin hem yorumcunun hem de ya\u015fayan\u0131n \u00fczerinde hakk\u0131 olan bir kitapt\u0131r. Kur\u2019an\u2019\u0131n hak olmas\u0131, onun be\u015f temel hukukunu g\u00fcndeme getirir. Tefsir usul\u00fc de \u00f6ncelikle bu hukuklar\u0131 tan\u0131may\u0131 ve g\u00f6zetmeyi gerektirir. Bunlar Kur\u2019an\u2019\u0131 indiren Allah\u2019\u0131n, onu insanlara ula\u015ft\u0131ran Res\u00fblullah\u2019\u0131n, varl\u0131k ve k\u00e2inat\u0131n, Kur\u2019an\u2019a muhatap olan insan\u0131n ve bizzat Kur\u2019an\u2019\u0131n kendi hukukudur.<\/li>\n\n\n\n<li>Kur\u2019an\u2019\u0131n birinci hukuku, onu indiren Rabbimizin hakk\u0131d\u0131r. Kur\u2019an\u2019\u0131 anlayan, tefsir eden ve ona muhatap olan insan i\u00e7in Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n hakk\u0131, her \u015feyden \u00f6nce O\u2019na \u015feksiz ve \u015f\u00fcphesiz iman etmek, O\u2019nu hakk\u0131yla takdir etmek; ul\u00fbhiyetini, vahdaniyetini ve rub\u00fbbiyetini kabul etmektir. Kur\u2019an\u2019\u0131n ayetlerine kar\u015f\u0131 k\u00f6r ve sa\u011f\u0131r olmamak, kitab\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak kabul etmek ve onu par\u00e7alara ay\u0131rmamak da bu hukukun gere\u011fidir. Zira kel\u00e2m\u0131n hukukunu g\u00f6zetmek, \u00f6ncelikle kel\u00e2m sahibinin hukukuna riayet etmekle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/li>\n\n\n\n<li>Kur\u2019an\u2019\u0131n ikinci hukuku, onu insanlara ula\u015ft\u0131ran Kerim El\u00e7i\u2019nin hakk\u0131d\u0131r. Risaletin varolu\u015f sebeplerini g\u00f6z ard\u0131 etmemek, Res\u00fblullah\u2019\u0131n yirmi \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca Kur\u2019an\u2019\u0131 ya\u015fayan bir hayata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00e7abas\u0131n\u0131 dikkate almak ve vahyin evi olan S\u00fcnnet\u2019i ihmal etmemek gerekir. Peygamber yaln\u0131zca vahyi nakleden bir el\u00e7i de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Kur\u2019an\u2019\u0131 a\u00e7\u0131klamakla g\u00f6revlendirilmi\u015f bir beyan sahibidir. Kur\u2019an\u2019\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131nda Hz. Peygamber\u2019in beyan\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmek, onun Allah ve Res\u00fbl\u00fc aras\u0131nda ayr\u0131m yapmay\u0131 reddeden b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de zedelemektir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kur\u2019an\u2019\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc hukuku, varl\u0131k ve k\u00e2inat\u0131n hakk\u0131d\u0131r. Tenzil ile tekvin, Kur\u2019an ile varl\u0131k aras\u0131nda yaln\u0131zca epistemolojik de\u011fil, ontolojik bir ili\u015fki vard\u0131r. Kur\u2019an Allah\u2019\u0131n kel\u00e2m\u0131, varl\u0131k ve k\u00e2inat ise O\u2019nun kelimeleridir. Kur\u2019an, varl\u0131k \u00e2leminin anlam\u0131 ve ruhudur. Bu sebeple m\u00fcfessirin g\u00f6revi, kel\u00e2m\u0131 yaln\u0131zca dilin z\u00e2hirinden anlamak de\u011fil, m\u00fctekellimi metin ve varl\u0131k d\u00fczeyindeki farkl\u0131 kel\u00e2m alanlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla birlikte idrak etmektir. Kur\u2019an\u2019\u0131, Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n kel\u00e2m\u0131 olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan okumak, metinsel ve varl\u0131ksal boyutlar\u0131 birlikte de\u011ferlendirmeyi gerektirir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kur\u2019an\u2019\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc hukuku, ona muhatap olan insan\u0131n hakk\u0131d\u0131r. Kur\u2019an yaln\u0131zca m\u00fcfessirin veya yorumcunun ara\u015ft\u0131rma konusu de\u011fil, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n ve \u00e2lemlerin hidayet rehberidir. \u0130nsan, Hak ile halk aras\u0131nda bir ayet; Kur\u2019an ise Hak ile insan aras\u0131nda bilgi ve bilin\u00e7 k\u00f6pr\u00fcleri kuran ayetler manzumesidir. Kur\u2019an insan\u0131n yaln\u0131zca akl\u0131na de\u011fil, vicdan\u0131na, duygular\u0131na, belle\u011fine ve f\u0131trat\u0131na da hitap eder. Ahlaki, estetik ve bili\u015fsel de\u011ferleri birbirinden ay\u0131rmadan insan\u0131 erdeme, fazilete ve marifete davet eder. Bu davetin gayesi, insan\u0131n hem yarat\u0131c\u0131s\u0131yla hem hemcinsleriyle hem de varl\u0131k ve k\u00e2inatla m\u00fcspet bir ili\u015fki kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Kur\u2019an\u2019\u0131n be\u015finci hukuku ise bizzat kendisine aittir. Kur\u2019an\u2019\u0131n \u00fc\u00e7 farkl\u0131 okunu\u015f bi\u00e7imi vard\u0131r ve her birinin kendine \u00f6zg\u00fc bir hakk\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130lk okuma, lafz\u0131n ve metnin seslendirilmesi anlam\u0131na gelen tilavettir. Bu okumada asliyeti muhafaza etmek ve h\u00fcsn-i ed\u00e2y\u0131 g\u00f6zetmek esast\u0131r. Hakk-\u0131 tilavetin gayesi yaln\u0131zca g\u00fczel okumak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda g\u00fczel anlamak ve g\u00fczel amel etmektir. Kur\u2019an\u2019\u0131n lafz\u0131, on be\u015f as\u0131rd\u0131r M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hayat\u0131na e\u015flik eden, evlerden mabetlere ve hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131na ta\u015f\u0131nan ilah\u00ee bir sesleni\u015ftir. Bu sebeple Kur\u2019an\u2019\u0131n ed\u00e2s\u0131n\u0131 ve tilavetin estetik boyutunu \u00f6nemsizle\u015ftirmek, onun medeniyetimize katt\u0131\u011f\u0131 zenginli\u011fi g\u00f6z ard\u0131 etmek anlam\u0131na gelir.<\/li>\n\n\n\n<li>Kur\u2019an\u2019\u0131n ikinci okunu\u015fu, taakkul ve tedebb\u00fcr yoluyla ger\u00e7ekle\u015fir. Bu okuma, lafz\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek ayetlerin anlamlar\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve farkl\u0131 ilimlerin imk\u00e2nlar\u0131ndan yararlanarak derinle\u015fmeyi gerektirir. Fakih, m\u00fcfessir ve di\u011fer ilim erbab\u0131, kendi birikimleri do\u011frultusunda ayetlerin farkl\u0131 anlam boyutlar\u0131 \u00fczerinde dururlar.<\/li>\n\n\n\n<li>Kur\u2019an\u2019\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc okunu\u015f bi\u00e7imi ise onun belirli bir zaman, co\u011frafya ve ilk muhataplar\u0131yla ili\u015fkisi i\u00e7erisinde okunmas\u0131d\u0131r. Bu okuma bi\u00e7imi ve tefsir usul\u00fcndeki yeri bir sonraki derste ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez hocam\u0131z, \u0130sl\u00e2m D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Usul ve Metodoloji dersinde \u201cKur\u2019an\u2019\u0131n hukuku ve Tefsir Usul\u00fc\u201d meselesini ele ald\u0131. Kur\u2019an\u2019\u0131n yaln\u0131zca bir hidayet ve ahk\u00e2m kitab\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda varl\u0131\u011f\u0131, insan\u0131 ve k\u00e2inat\u0131 anlamaya ve bunlarla do\u011fru ili\u015fki kurmaya imk\u00e2n veren bir usul kitab\u0131 oldu\u011funu ifade eden hocam\u0131z, Kur\u2019an\u2019\u0131n be\u015f temel hukukuna ve bunun tefsir &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/2026\/11\/02\/ide-akademi-islam-dusuncesinde-usul-ve-metodoloji-3\/\" class=\"more-link\"><span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;\u0130DE Akademi | \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Us\u00fbl ve Metodoloji \u2013 3&#8221;<\/span>devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7898,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","postBodyCss":"","postBodyMargin":[],"postBodyPadding":[],"postBodyBackground":{"backgroundType":"classic","gradient":""},"footnotes":""},"categories":[9,102],"tags":[],"class_list":["post-7897","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ders-ozetleri","category-islam-dusuncesinde-usul-ve-metodoloji-2026-2027"],"gutslider_comments":0,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7897"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7897\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7899,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7897\/revisions\/7899"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}