{"id":7862,"date":"2026-10-28T10:12:15","date_gmt":"2026-10-28T07:12:15","guid":{"rendered":"https:\/\/ide.org.tr\/?p=7862"},"modified":"2026-10-28T10:12:42","modified_gmt":"2026-10-28T07:12:42","slug":"din-kultur-ve-dusunce-prof-dr-muhammed-muhtar-sankiti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/2026\/10\/28\/din-kultur-ve-dusunce-prof-dr-muhammed-muhtar-sankiti\/","title":{"rendered":"Din, K\u00fclt\u00fcr ve D\u00fc\u015f\u00fcnce | Prof. Dr. Muhammed Muhtar \u015eank\u0131ti"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enstit\u00fcm\u00fcz taraf\u0131ndan yurt i\u00e7i ve yurt d\u0131\u015f\u0131nda se\u00e7kin \u00f6\u011frenci ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirilen Uluslararas\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcnce Akademisi, <strong>Prof. Dr. Muhammed Muhtar \u015eank\u0131ti<\/strong>\u2019nin verdi\u011fi \u201cDin, K\u00fclt\u00fcr ve D\u00fc\u015f\u00fcnce\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konferans\u0131yla ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dinin, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin insan hayat\u0131ndaki yerini ve birbirleriyle ili\u015fkisini ele alan \u015eank\u0131t\u00ee; dinin insana anlam ve ahlaki istikamet kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn din\u00ee mesaj\u0131n topluma ula\u015fmas\u0131na arac\u0131l\u0131k etti\u011fini, d\u00fc\u015f\u00fcncenin ise yorum ve ele\u015ftiri yoluyla bu ili\u015fkiyi canl\u0131 tuttu\u011funu belirterek \u015fu hususlara de\u011findi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Din, insan\u0131n varolu\u015fsal sorular\u0131na cevap veren, hayat\u0131na anlam ve y\u00f6n kazand\u0131ran, gayba a\u00e7\u0131lan bir ufuk sunan ilah\u00ee bir nizamd\u0131r. K\u00fclt\u00fcr ise semboller, pratikler ve estetik ifadeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla din\u00ee mesaj\u0131n toplumsal hayatta kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. D\u00fc\u015f\u00fcnce, ak\u0131l, yorum ve ele\u015ftiri yoluyla bu iki alan aras\u0131ndaki dengeyi g\u00f6zetir.<\/li>\n\n\n\n<li>K\u00fclt\u00fcrel ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lardan yoksun kalan din, toplumdan uzakla\u015farak dar bir \u00e7evreye hapsolur. Dinin a\u015fk\u0131nl\u0131k ufkundan kopan k\u00fclt\u00fcr, ahlaki pusulas\u0131n\u0131 kaybeder. Fikr\u00ee derinlikten mahrum kalan din\u00ee hayat ise kuru bir dindarl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/li>\n\n\n\n<li>Din\u00ee hayat, do\u011fu\u015f, kurumsalla\u015fma ve yenilenme s\u00fcre\u00e7leriyle ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta ahlaki ve insani bir ruhla ortaya \u00e7\u0131kan din\u00ee hareketlerin olu\u015fturdu\u011fu kurumlar, zamanla ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 mesaj\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir y\u00fcke d\u00f6n\u00fc\u015febilir. \u0130hya ve tecdid ihtiyac\u0131, bu noktada belirginle\u015fir.<\/li>\n\n\n\n<li>Ra\u2018d suresinin 17. ayetinde ge\u00e7en su ve vadiler misali, vahiy ile k\u00fclt\u00fcr aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi anlamak i\u00e7in \u00f6nemli bir \u00e7er\u00e7eve sunar. Vahiy ya\u011fmura, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrler ise kendi kapasitelerince bu ya\u011fmuru kabul eden vadilere benzer. Selin \u00fczerindeki k\u00f6p\u00fck nas\u0131l \u00e7ekilip giderse yanl\u0131\u015fl\u0131klar ve sapmalar da gider; insanlara fayda veren hakikat kal\u0131r. Vahiy, k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u015farken onunla ba\u011f\u0131n\u0131 koparmaz; devral\u0131nan pratikleri b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ortadan kald\u0131rmadan ar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Hz. Peygamber, \u201cAllah\u2019\u0131n benimle g\u00f6nderdi\u011fi hidayet ve ilim, yery\u00fcz\u00fcne ya\u011fan bol ya\u011fmur gibidir.\u201d buyurarak ilah\u00ee rehberlik kar\u015f\u0131s\u0131ndaki farkl\u0131 tutumlar\u0131 toprak misaliyle a\u00e7\u0131klar. Hadiste baz\u0131 topraklar\u0131n suyu kabul edip bolca bitki yeti\u015ftirdi\u011fi, baz\u0131lar\u0131n\u0131n suyu tutarak insanlar\u0131n i\u00e7mesine ve ekinlerini sulamas\u0131na imk\u00e2n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131, baz\u0131lar\u0131n\u0131n ise ne suyu tuttu\u011fu ne de bitki yeti\u015ftirdi\u011fi anlat\u0131l\u0131r (Buh\u00e2r\u00ee, \u0130lim, 20, hadis no. 79). Bu misal, din\u00ee bilgiyi koruyup aktarman\u0131n yan\u0131nda, onu anlayarak amele ve hayata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin \u00f6nemini de ortaya koyar.<\/li>\n\n\n\n<li>Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7\u2019in k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet ayr\u0131m\u0131nda k\u00fclt\u00fcr; insan\u0131n ahlak, anlam ve sanat yoluyla i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc, medeniyet ise bilim, teknoloji ve maddi imk\u00e2nlarla d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ifade eder. Maddi ilerleme, ahlaki ilerlemeyi kendili\u011finden beraberinde getirmez. Bu sebeple modern medeniyetin insani ve ahlaki de\u011ferlerle bulu\u015fturulmas\u0131 gerekir.<\/li>\n\n\n\n<li>Malik bin Nebi\u2019nin de\u011ferlendirmeleri \u00e7er\u00e7evesinde Robinson Crusoe ve Hayy bin Yakzan, insan\u0131n d\u00fcnyayla kurdu\u011fu ili\u015fkinin iki farkl\u0131 y\u00f6n\u00fcn\u00fc temsil eder: maddi d\u00fcnyaya y\u00f6neli\u015f ve varl\u0131\u011f\u0131n anlam\u0131 \u00fczerine tefekk\u00fcr. Bug\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n temel meselelerinden biri, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi hayatta kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bir eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmektir. \u00dcretkenli\u011fini yitirmi\u015f \u201c\u00f6l\u00fc fikirler\u201d ile d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131narak y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furan \u201c\u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc fikirler\u201d ele\u015ftirel bir de\u011ferlendirmeye tabi tutulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Din ile k\u00fclt\u00fcr aras\u0131ndaki etkile\u015fim; k\u00fclt\u00fcrle\u015fme, asimilasyon, uyum, \u00e7at\u0131\u015fma ve b\u00fct\u00fcnle\u015fme gibi farkl\u0131 bi\u00e7imlerde ger\u00e7ekle\u015febilir. \u0130slam\u2019\u0131n evrensel ilkelerinin farkl\u0131 toplumlarda \u00e7e\u015fitli k\u00fclt\u00fcrel ifadeler kazanmas\u0131, bu ili\u015fkinin \u00e7o\u011ful yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/li>\n\n\n\n<li>Din\u00ee mesaj\u0131n insanlara ula\u015fmas\u0131 k\u00fclt\u00fcrel ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131larla m\u00fcmk\u00fcn olur. D\u00fc\u015f\u00fcncenin s\u00fcrekli g\u00f6revi ise bu ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n ilah\u00ee mesaj\u0131 g\u00f6lgelememesini ve \u00e7arp\u0131tmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak ona hizmet etmesini temin etmektir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"7863\" src=\"https:\/\/ide.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/1.1-Din-Kultur-ve-Dusunce_Sankiti-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7863\" srcset=\"https:\/\/ide.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/1.1-Din-Kultur-ve-Dusunce_Sankiti-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/ide.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/1.1-Din-Kultur-ve-Dusunce_Sankiti-300x200.jpg 300w, https:\/\/ide.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/1.1-Din-Kultur-ve-Dusunce_Sankiti-2000x1333.jpg 2000w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"7864\" src=\"https:\/\/ide.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/1.2-Din-Kultur-ve-Dusunce_Sankiti-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7864\" srcset=\"https:\/\/ide.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/1.2-Din-Kultur-ve-Dusunce_Sankiti-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/ide.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/1.2-Din-Kultur-ve-Dusunce_Sankiti-300x200.jpg 300w, https:\/\/ide.org.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/1.2-Din-Kultur-ve-Dusunce_Sankiti-2000x1333.jpg 2000w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Enstit\u00fcm\u00fcz taraf\u0131ndan yurt i\u00e7i ve yurt d\u0131\u015f\u0131nda se\u00e7kin \u00f6\u011frenci ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirilen Uluslararas\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcnce Akademisi, Prof. Dr. Muhammed Muhtar \u015eank\u0131ti\u2019nin verdi\u011fi \u201cDin, K\u00fclt\u00fcr ve D\u00fc\u015f\u00fcnce\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konferans\u0131yla ba\u015flad\u0131. Dinin, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin insan hayat\u0131ndaki yerini ve birbirleriyle ili\u015fkisini ele alan \u015eank\u0131t\u00ee; dinin insana anlam ve ahlaki istikamet kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn din\u00ee mesaj\u0131n topluma ula\u015fmas\u0131na &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/2026\/10\/28\/din-kultur-ve-dusunce-prof-dr-muhammed-muhtar-sankiti\/\" class=\"more-link\"><span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;Din, K\u00fclt\u00fcr ve D\u00fc\u015f\u00fcnce | Prof. Dr. Muhammed Muhtar \u015eank\u0131ti&#8221;<\/span>devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7865,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","postBodyCss":"","postBodyMargin":[],"postBodyPadding":[],"postBodyBackground":{"backgroundType":"classic","gradient":""},"footnotes":""},"categories":[109,108],"tags":[],"class_list":["post-7862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ide-international-thought-academy","category-ide-uluslararasi"],"gutslider_comments":0,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7862"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7866,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7862\/revisions\/7866"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}