Prof. Dr. Ferhat Gökçe hocamız, ilk dersimizde İslâm düşüncesinde kuruculuk ve kurucu metin kavramları üzerinde durdu. Bir eseri kurucu kılanın, kendisinden sonraki çalışmalara zemin hazırlaması ve ilim geleneğine yön vermesi olduğunu vurguladı. Kur’an ile sünnetin birlikteliğine ve sahabenin kurucu nesil olarak yerine dikkat çekerek sünnet ve hadisin İslâm ilim geleneğinin oluşumundaki rolünü ele aldı. Hocamız, kurucu metinleri sağlam bir yöntemle okuyabilmek için metne gelinceye kadarki sürecin kavranması gerektiğini vurguladı. Eser ortaya çıkmadan önce hangi kaynakların bulunduğu, neyin eksikliğinin hissedildiği ve müellifin hangi ihtiyaca cevap aradığı üzerinde durulması gerektiğini belirtti. “Bu eser yazılmamış olsaydı ne kaybederdik?” sorusunun, metnin kuruculuğunu anlamada yol gösterici olduğunu ifade etti. Müellifin hayatını ve yaşadığı dönemi eserden ayrı anlatmak yerine ilmî, siyasî ve toplumsal şartların metnin oluşumuyla ilişkilendirilmesinin önemine değindi.
Metnin ortaya çıktığı şartlarla birlikte kendi iç yapısının da incelenmesi gerektiğini belirten hocamız, kitap ve bab tertibinin, başlıkların, kullanılan kavramların ve rivayet tercihlerinin birlikte değerlendirilmesi üzerinde durdu. Müellifin ne yapmayı amaçladığıyla eserinde neyi gerçekleştirdiği arasındaki ilişkinin araştırılmasını, seçilen konular kadar dışarıda bırakılanların da dikkate alınmasını önerdi. Eserin sonraki nesiller üzerindeki etkileri, kendisine yöneltilen eleştiriler ve etrafında oluşan şerh geleneğinin de bu okumayı tamamladığını ifade etti. Ayrıca yazma nüshalar ve modern neşirler arasındaki farklılıklara dikkat çeken hocamız, bazen tek bir kelimenin rivayetin anlamını ve ondan çıkarılan hükmü etkileyebildiğini örneklerle anlattı. Okuduğumuz metnin muhakkikin tercihleriyle bize ulaştığını hatırlatarak müellife nispet edilen ifadelerin nüshalar üzerinden takip edilmesinin önemini vurguladı. Metnin medreselerde okutulması, icazet zincirleriyle aktarılması ve uygulamada delil olarak kullanılması da tarih içindeki yerini anlamanın yolları arasında ele alındı.
Bu yöntem çerçevesinde güz döneminde okunacak el-Muvatta’ın, hadisle fıkhın iç içe olduğu oluşum dönemini yansıtan yapısı üzerinde durdu. Sünnetin rivayet ve amel yoluyla aktarılmasını, Medine’nin yaşayan ilmî birikimini ve İmam Mâlik’in tercihlerini birlikte değerlendirmenin gereğini belirtti. İlk haftalarda kuruculuk, sünnet ve hadisin diğer ilimlerle ilişkisi ve el-Muvatta’a kadarki yazılı birikimin inceleneceğini; ardından Medine ilim çevresi, İmam Mâlik’in ilmî kişiliği, eserin tertibi, kavramları ve farklı coğrafyalardaki etkilerinin seçme metinlerle ele alınacağını paylaştı. Bu okumaların ilim, hikmet ve maneviyat bütünlüğü içinde yürütülmesi gerektiğini vurgulayarak el-Muvatta’ın bugün bizim için ne ifade ettiği sorusunu da gündeme getirdi. Hocamız, yıl boyunca farklı alanlarda kurucu nitelik taşıyan rivayetlerden kırk hadislik bir seçki oluşturulacağını belirtti. İlme, ibadete ve insan hayatının bütününe hitap eden bu seçkinin ilk üç rivayeti olarak “Ameller niyetlere göredir”, “Din nasihattir” ve “Bizden bir hadis işitip onu başkasına ulaştırıncaya kadar koruyan kimsenin Allah yüzünü ak etsin” hadislerini ele alarak dersi tamamladı.